સ્ત્રી કીડનીદાન કરવામાં આગળ છે; પરન્તુ એમને કીડનીની જરુર હોય ત્યારે?

આજે ‘આન્તરરાષ્ટ્રીય મહીલા દીવસ’ની સાથે ‘વર્લ્ડ કીડની ડે’ પણ છે. ઘરના બાળકો, પતી, સાસુ–સસરા કે કામવાળાનું ધ્યાન ઘરની સ્ત્રી રાખતી હોય છે. ઘરની દરેક વ્યક્તીના હેલ્થ વીશે વીચારતી, તેમની કાળજી રાખતી અને માંદા પડ્યે તેમની સેવા કરતી સ્ત્રી પોતે પોતાનું ધ્યાન કેટલું રાખે છે? પુરુષોને જ્યારે કીડનીની જરુર પડે છે ત્યારે પોતાના સ્વજનનો જીવ બચાવવા સ્ત્રીઓ પોતાની કીડની આપવામાં સંકોચ અનભવતી નથી. સ્ત્રી ત્યાગની મુર્તી છે; પરન્તુ જ્યારે તેને બીજાના ત્યાગની જરુર પડે છે ત્યારે શું?

સ્ત્રી કીડનીદાન કરવામાં આગળ છે;
પરન્તુ એમને કીડનીની જરુર હોય ત્યારે?

–જીગીષા જૈન

પોતાના સ્વજનના જીવને બચાવવા સ્ત્રીઓ પોતાની કીડની આપવામાં સંકોચ અનભવતી નથી. અંગદાન કરીને પણ પરીવારને બચાવતી સ્ત્રીઓ ખુબ મહાન છે; પરન્તુ એ મહાન સ્ત્રીઓ એટલી જ બીચારી પણ છે; કારણ કે જ્યારે એને કીડનીની જરુર પડે છે ત્યારે પરીવારજનો તૈયાર થતા નથી. એટલે જ રોગ સમાન રીતે બન્નેને થતો હોવા છતાં ટ્રાન્સપ્લાન્ટ પુરુષોનાં વધુ અને સ્ત્રીઓનાં ઓછાં થાય છે. સ્ત્રી ત્યાગની મુર્તી છે; પરન્તુ જ્યારે તેને બીજાના ત્યાગની જરુર પડે છે ત્યારે શું? આજે ‘આન્તરરાષ્ટ્રીય મહીલા દીવસ’ની સાથે–સાથે ‘વર્લ્ડ કીડની ડે’ પણ છે ત્યારે કીડનીના માધ્યમથી સમજીએ આપણા સમાજની સ્ત્રીઓ અને તેમની હેલ્થની થતી ઉપેક્ષાને બાળકો, પતી, સાસુ–સસરા કે ઘરની કોઈ પણ વ્યક્તીનું ધ્યાન ઘરની સ્ત્રી રાખતી હોય છે. કામવાળાને પણ કંઈ તકલીફ હોય તો તે તેને પણ મદદ કરતી હોય છે. દરેકની હેલ્થ વીશે વીચારતી, તેમની કાળજી રાખતી અને માંદા પડ્યે તેમની સેવા કરતી સ્ત્રી પોતે પોતાનું ધ્યાન કેટલું રાખે છે? સ્ત્રીનો સ્વભાવ જ જાણે કે એવો છે કે તે પોતાના વીશે પછી અને બીજા વીશે પહેલાં વીચારે છે. જોકે આ બાબતે પણ અપવાદ હોવાનો; પરન્તુ અહીં આપણે મોટા ભાગની સ્ત્રીઓની વાત કરી રહ્યા છીએ. સ્ત્રીનું ધ્યાન કોઈ નથી રાખતું એવી ફરીયાદ સમાજમાં મોટા ભાગનાં ઘરોમાં જોવા મળે છે. જો ઘરમાં બીજી સ્ત્રી હોય એટલે કે સાસુ હોય કે તેની પોતાની મમ્મી હોય કે પછી દીકરી મોટી થઈ ગઈ હોય તો તે તેનું ધ્યાન રાખતી હોય છે. બાકી ઘરની કોઈ બીજી વ્યક્તી માંદગીમાં સાથ આપી શકે એવું ભાગ્યે જ બનતું હોય છે. એવું તો ન કહી શકાય કે પુરુષ સહીષ્ણુ નથી હોતો; પરન્તુ માંદગીમાં જે રીતે એક વ્યક્તીની કાળજી લેવાની હોય છે, તેના ખાવા–પીવાનું, તેની દવાઓનું ધ્યાન રાખવું કે તેની કાળજી કઈ રીતે રાખવી એ ભારતીય સમાજમાં પુરુષોને શીખવવામાં આવતું નથી. એ વર્ષોથી સ્ત્રીનાં જ કામ રહ્યાં છે. જોકે ડૉક્ટર પાસે લઈ જવાનું કામ તો ભારતીય પુરુષો કરતા જ હોય છે; પણ અહીં વાત એ છે કે સ્ત્રી માંદી હોય તો તે જતાવતી પણ નથી કે તે માંદી છે, તેને કોઈ તકલીફ થઈ રહી છે. પોતે સહન કરે છે અને ક્યાં તો અવગણના, જેને કારણે નીદાનમાં મોડું થઈ જતું હોય છે. કેટલાંક ઘરોમાં આજે પણ એવું છે કે બધાનું ઍન્યુઅલ ચેકઅપ કરવાનું યાદ રાખતી સ્ત્રી પોતાનું ચેકઅપ કરાવતી નથી. બધાને તાજું બનાવીને ખવડાવતી સ્ત્રી પોતે કાલનું ઠંડું ફ્રીજમાં પડેલું પણ ખાઈ લે છે. થાક લાગતો હોય તો પણ કામ ઢસડે અને સવારે સૌથી વહેલી ઉઠે, પણ વૉક પર જવાનો સમય તેને ક્યારેય ન મળે. આજે સ્ત્રીઓનો દીવસ છે, ‘ઈન્ટરનૅશનલ વીમેન્સ ડે’. સાથે–સાથે આજે ‘વર્લ્ડ કીડની દીવસ’ પણ છે.

6 લાખ સ્ત્રીઓ દર વર્ષે મરે છે :
કીડનીની હેલ્થની વાત કરીએ તો મોટા ભાગે કીડની એક એવું અંગ છે જે સ્ત્રી અને પુરુષ બન્નેમાં સમાન રીતે કામ કરે છે. અમુક કારણો છે જેને લીધે સ્ત્રીઓમાં કીડનીના અમુક પ્રકારના પ્રૉબ્લેમ્સ વધુ જોવા મળે છે. જોકે હકીકત એ છે કે કીડનીનો પ્રૉબ્લેમ સ્ત્રી અને પુરુષ બન્નેને સમાન રીતે જ આવે છે અને બન્નેને એકસરખા ઈલાજની જરુર પડે જ છે. ક્રોનીક કીડની ડીસીઝ સ્ત્રી અને પુરુષ બન્નેને અસર કરતો રોગ છે જે ધીમે–ધીમે વ્યક્તીના શરીરમાં વધતો જાય છે. આંકડાઓ મુજબ દર વર્ષે દુનીયાભરમાં 19.50 કરોડ સ્ત્રીઓને આ રોગ થાય છે અને છ લાખ સ્ત્રીઓ દર વર્ષે આ રોગને કારણે મૃત્યુ પામે છે. સ્ત્રીઓમાં થતાં મૃત્યુનાં કારણોમાં કીડની ડીસીઝ આઠમા નંબરે આવે છે. અમુક રીસર્ચ મુજબ આ રોગનું પ્રમાણ 14 ટકા સ્ત્રીઓ અને 12 ટકા પુરુષોમાં જોવા મળે છે. આમ સ્ત્રીઓમાં એનું પ્રમાણ વધુ જોવા મળે છે. છતાં ડાયાલીસીસ લેતા લોકોમાં પુરુષોની સંખ્યા વધુ હોય છે. આનાં કારણોમાં જે મુખ્ય કારણ સામે આવે છે એ છે સ્ત્રીઓની હેલ્થ બાબતે પરીવાર કે સમાજમાં રહેલી ઉદાસીનતા.

સ્ત્રીઓમાં રોગનું કારણ :
કીડની ડીસીઝ આમ તો બન્નેમાં થતો જણાય છે; પરન્તુ સ્ત્રીઓમાં આ રોગ થવાનું મુખ્ય કારણ જણાવતાં ઝેન હૉસ્પીટલ, ચેમ્બુરના નેફ્રોલૉજીસ્ટ ડૉ. વીશ્વનાથ બીલ્લા કહે છે, ‘સ્ત્રી બીમાર હોય તો પણ તેને પોતાના ઘરનાં અને પરીવારનાં કામોથી છુટ્ટી મળી શકતી નથી. આ કારણસર જ તેને કોઈ જગ્યાએ થોડું પણ પેઈન થયું કે કોઈ તકલીફ થઈ તો તે ડૉક્ટર પાસે જવાને બદલે, ઈલાજ કરાવવાને બદલે અનુકુળ આવે એટલી પેઈનકીલર્સ ખાઈને કામ ચલાવતી હોય છે. આ વધુ પડતી પેઈનકીલર્સ જ છે જે કીડનીને ડૅમેજ કરવામાં મોટો ભાગ ભજવે છે. આ બાબતે જાગૃતી જરુરી છે. આ સીવાય પ્રેગ્નન્સી સમયે બ્લડ–પ્રેશરની સમસ્યા જે સ્ત્રીઓમાં આવે છે એ સ્ત્રીઓને કીડનીની તકલીફ આવવાનું રીસ્ક ઘણું મોટું હોય છે. આ બાબતે પણ જાગૃતીની જરુર છે. પહેલાં બ્લડ–પ્રેશરની તકલીફ સ્ત્રીઓમાં વધુ જોવા મળતી નહીં; પરન્તુ આજકાલ વધતા સ્ટ્રેસને કારણે સ્ત્રીઓ પણ નાની ઉમ્મરમાં આ રોગનો શીકાર બનતી ચાલી છે.’

ઈલાજ પ્રત્યે ઉદાસીનતા :
ડાયાલીસીસ માટે સ્ત્રીઓ ઘણી ઓછી આવે છે એ બાબતે વાત કરતાં ગ્લોબલ હૉસ્પીટલના નેફ્રોલૉજીસ્ટ અને નર્મદા કીડની ફાઉન્ડેશનના મૅનેજીંગ ટ્રસ્ટી ડૉ. ભરત શાહ કહે છે, ‘આપણે ત્યાં એવું છે કે એક સ્ત્રી બીમાર હોય તો એ બાબતે પરીવારજનો ખાસ ચીંતા નથી કરતા. સ્ત્રી પોતે પણ આ બાબતે ખાસ ચીંતા નથી કરતી અને જેમ છે એમ ચાલવા દેતી હોય છે. કીડનીની તકલીફ મોટા ભાગે પ્રોગ્રેસીવ હોય છે એટલે કે ધીમે–ધીમે વધે છે. એ એકદમ જ સામે આવતી નથી કે જેમાં તાત્કાલીક ડૉક્ટર પાસે જવું પડે. આ રોગ એવો છે જેમાં જલદી નીદાન એનો ઉપાય છે અને સ્ત્રી રેગ્યુલર ચેકઅપ બાબતે ઉપેક્ષા સેવતી હોય છે. પતી બીમાર હોય તો તેને પોતે કહી–કહીને ચેકઅપ કરાવશે; પરન્તુ પોતાની હેલ્થ બાબતે ઉપેક્ષા સેવે છે એટલે જ સ્ત્રીઓમાં આ રોગ વધુ ઘાતક સાબીત થાય છે. મોટા ભાગે પુરુષો બહાર કામ કરવા જાય છે અને કમ્પનીમાં હેલ્થ ચેકઅપ ફરજીયાત હોય છે. આ કારણસર પણ પુરુષોની સારવાર સમયસર થવાની શક્યતા વધુ રહે છે. વળી સ્ત્રીના ઈલાજ પ્રત્યે પણ ઘણા પરીવારોમાં ઉપેક્ષા સેવાય છે. સમયસર ઈલાજ ન કરાવીએ તો આ રોગ જીવલેણ સાબીત થાય છે.’

કીડની–ડૉનેશનમાં પણ સ્ત્રી જ આગળ :
ક્રોનીક કીડની ડીસીઝનો એક કાયમી ઈલાજ કીડની–ટ્રાન્સપ્લાન્ટ છે જે ખર્ચાળ છે એટલું જ નહીં, એના માટે કીડની–ડોનરની પણ જરુર પડે છે. આ બાબતે પણ સ્ત્રીઓ કરતાં પુરુષોમાં ટ્રાન્સપ્લાન્ટ વધુ થાય છે. એટલું જ નહીં, ડૉનેશનની વાત આવે ત્યાં પણ સ્ત્રીઓ એમાં આગળ છે. આપણી સ્ત્રીઓ કીડની ડૉનેટ કરવામાં આગળ છે; પરન્તુ ડૉનેશન મેળવવામાં ઘણી પાછળ છે. તેને કીડની આપવા તૈયાર થનારા લોકો ઓછા છે. આ વાતને સર્પોટ કરતાં ડૉ. વીશ્વનાથ બીલ્લા કહે છે, ‘અમારે ત્યાં કોઈ દરદી આવે તો અમારે તેને સમજાવવાનું હોય છે કે ટ્રાન્સપ્લાન્ટ સેફ છે અને એ જ એકમાત્ર રસ્તો છે જેનાથી દરદીને બચાવી શકાય. ઘરના લોકો જો કીડની ડૉનેટ કરવા તૈયાર થાય તો એનાથી બેસ્ટ કંઈ જ નથી. મોટા ભાગે અમે જોઈએ છીએ કે ઘરની સ્ત્રીઓ પુરુષો માટે કીડની આપવા તૈયાર થઈ જતી હોય છે એટલું જ નહીં, તેને મનમાં એવો ભાવ પણ નથી હોતો કે તે કેટલું મોટું કામ કરી રહી છે. તેને મન એ વ્યક્તીને બચાવવી ઘણી મહત્વની હોય છે. અફસોસ એ વાતનો છે કે જ્યારે દરદી સ્ત્રી હોય ત્યારે પુરુષો તરફથી આવો પ્રતીભાવ હમ્મેશાં મળતો નથી. મોટા ભાગના લોકો બહાનાં બનાવતાં હોય છે કે હું એકલો જ કમાનારો છું અને જો મને કંઈ થઈ ગયું તો પછી પરીવારનું શું? આ બહાનાં આમ જુઓ તો સ્ત્રી માટે પણ લાગુ પડે છે; પરન્તુ આવાં બહાનાં સ્ત્રીઓ બતાવતી નથી.’

ટ્રાન્સપ્લાન્ટના કેટલાક આંકડા :
ટ્રાન્સપ્લાન્ટમાં સ્ત્રી કીડની દાનમાં આપવામાં આગળ છે, પરન્તુ તેને દાન મળતું નથી એ વાતની સાબીતી માટે જાણીએ ડૉ. ભરત શાહ પાસેથી કેટલાક આંકડાઓ.

છેલ્લાં ચાર વર્ષ એટલે કે 2013થી 2017 સુધીમાં ગ્લોબલ હૉસ્પીટલ, પરેલમાં 274 કીડની–ટ્રાન્સપ્લાન્ટ થયાં હતાં. એમાં 14 કૅડેવર ટ્રાન્સપ્લાન્ટ હતાં. કૅડેવર ટ્રાન્સપ્લાન્ટ એટલે મૃત વ્યક્તી જ્યારે કીડની ડૉનેટ કરે અને એ સરકારી લીસ્ટ મુજબ વ્યક્તીને મળે ત્યારે થતું ટ્રાન્સપ્લાન્ટ. આ સીવાયનાં ટ્રાન્સપ્લાન્ટમાં એટલે કે 260 ટ્રાન્સપ્લાન્ટમાંથી 204 પુરુષોનાં અને 70 સ્ત્રીઓનાં ટ્રાન્સપ્લાન્ટ થયાં છે. આ ટ્રાન્સપ્લાન્ટ એવાં છે જેમાં ઘરની કે પરીવારની વ્યક્તી જ દરદીને કીડની દાન આપી શકે અને એ દાન મળે તો જ ટ્રાન્સપ્લાન્ટ થાય. અમુક રીસર્ચ મુજબ ક્રોનીક કીડની ડીસીઝનું પ્રમાણ 14 ટકા સ્ત્રીઓ અને 12 ટકા પુરુષોમાં જોવા મળે છે. આમ સ્ત્રીઓમાં કીડની ડીસીઝ વધુ પ્રમાણમાં છે. જો વધુ ન સમજીએ અને એટલા જ પ્રમાણમાં હોય તો પણ ટ્રાન્સપ્લાન્ટની જરુર જેટલી પુરુષોને પડી હોય એટલી જ સ્ત્રીઓમાં હોવી જોઈએ. છતાં આંકડાઓ દેખાડે છે કે પુરુષોમાં ટ્રાન્સપ્લાન્ટની સંખ્યા સ્ત્રીઓ કરતાં બમણીથી પણ વધુ માત્રામાં છે. આ ટ્રાન્સપ્લાન્ટમાં દરદીને કીડની દાનમાં આપનારા લોકો કોણ હતા કે દરદી સાથેનો તેમનો સમ્બન્ધ શું હતો એ જોવા જેવો છે.

પીતા  – 23
માતા  – 49
ભાઈ   – 33
બહેન  – 38
પતી   – 15
પત્ની  – 76

અહીં 234 કેસની વાત છે. બાકીના કેસમાં થોડા દુરના સમ્બન્ધીઓએ કીડની દાનમાં આપી હતી. આ આંકડાઓને સમજીએ તો માતા–પીતા કે ભાઈ–બહેન જેવા લોહીના સંબંધોમાં પણ સ્ત્રીઓ જ કીડની દાન કરવા આગળ આવી છે. જો પોતાના બાળકને કીડનીની તકલીફ હોય તો માતા–પીતા બન્નેની એ જવાબદારી છે કે પોતાની કીડની આપીને તેને બચાવે, પરન્તુ આ જવાબદારીમાં બમણીથી પણ વધુ માતાઓ આગળ નીકળેલી દેખાય છે. પતી અને પત્નીનો સમ્બન્ધ ભારતીય સંસ્કૃતીમાં તો ઘણો જ શ્રેષ્ઠ માનવામાં આવ્યો છે. આપણે ત્યાં સ્ત્રીની સદા રક્ષા કરવાના સોગંદ લેનારા પતીદેવોમાં 15 જ નીકળ્યા જેમણે તેમની કીડની આપીને પોતાની પત્નીનો જીવ બચાવ્યો. એની સામે યમરાજા સામે લડીને પોતાના પતીના પ્રાણની રક્ષા કરવાના સંસ્કાર મેળવેલી ભારતીય પત્નીઓ 76 નીકળી જેમણે પોતાના જીવની પરવા કર્યા વીના કીડની આપીને પતીની રક્ષા કરી.

–જીગીષા જૈન

લેખીકા સમ્પર્ક : jigishadoshi@gmail.com

મુમ્બઈના મીડડે દૈનીકે તા. 08 માર્ચ, 2018ના રોજ ‘પીપલ-લાઈવ’ કૉલમમાં પ્રગટ થયેલ લેખ. આ લેખના લેખીકા અને મીડડેના સૌજન્યથી સાભાર…

નવી દૃષ્ટી, નવા વીચાર, નવું ચીન્તન ગમે છે? તેના પરીચયમાં રહેવા નીયમીત મારો રૅશનલ બ્લોગ https://govindmaru.com/ વાંચતા રહો. હવેથી દર શુક્રવારે સવારે 7.00 અને દર સોમવારે સાંજે 7.00 વાગ્યે, આમ, સપ્તાહમાં બે પોસ્ટ મુકાશે. તમારી મહેનત ને સમય નકામાં નહીં જાય તેની સતત કાળજી રાખીશ..

અક્ષરાંકન :  govindmaru@gmail.com

પોસ્ટ કર્યા તારીખ : 08/03/2019

11 Comments

  1. “અંગદાન કરીને પણ પરીવારને બચાવતી સ્ત્રીઓ ખુબ મહાન છે; પરન્તુ એ મહાન સ્ત્રીઓ એટલી જ બીચારી પણ છે; કારણ કે જ્યારે એને કીડનીની જરુર પડે છે ત્યારે પરીવારજનો તૈયાર થતા નથી.”
    –જીગીષા જૈન
    અતિ ઉપયોગી અને માહિતી ભરપૂર લેખ.
    પરિવાર ને બચાવવા માટે સ્ત્રી અને પુરુષ, બંને નું યોગદાન એક સરખું હોવું જોઈએ.
    આ અતિ ઉત્તમ અને સરસ લેખનો સમાજ માં જાગૃતિ લાવવા માટે અવશ્ય પ્રચાર કરવો જોઈએ.

    Liked by 1 person

  2. Thank you for this information. I did not know. It’s an eye opener. Hope more people will think of donating the organs which will save the lives of other needy people.

    Liked by 1 person

  3. માર્ચ ૮, યુનાઇટેડ નેશન્સ દ્વારા ઉજવાતો ‘ સ્ત્રી દિવસ છે.‘ વીકીપીડીયામાં તેનો ઇતિહાસ આ પ્રકારે આપવામાં આવ્યો છે…….
    March 8, Women’s Day.
    International Women’s Day, March 8, ( IWD).
    It is a focal point in the movement for women’s right.
    After the socialist party of America organized a women’s day on February 28, 1909, in New York, the 1910 international socialist women’s conference suggested a women’s day be held annually. After women gained suffrage in Soviet Russia in 1917, March 8, became a national holiday there. The day was then predominantly celebrated by the socialist movement and communist countries until it was adopted in 1975 by the United Nations.
    હવે કીડની ડે અને ‘ કીડની અને સ્ત્રી ‘ ને ‘ કીડની અને પુરુષ‘, ની કમ્પેરીઝનના લેખ વિષયે……
    આ લેખ કદાચ ૨૦૧૯ની સાલ કરતાં ૫૦ વરસો પહેલાની પરિસ્થિતીના સંદર્ભમાં લખાયો હોવો જોઇઅે. કીડની દાન વિશે દુનિયાના જુદા જુદા દેશમાં જુદા જુદા નિતી નિયમો હોય છે. ભારત કરતાં અમેરિકામાં કાયદાઓ જુદા છે. અમેરિકામાં કીડની વેચાતી નથી. ભારતમાં ગરીબો કીડની વેચે છે. કીડની બેસાડવાના પણ નિયમો…મેડીકલ નિયમો હોય છે. જીનેટીક કોડ જો મળતા હોય તો જ ડોનરની કીડની રીસીવરના શરીરમાં બેસાડી શકાય. હાં…પોતાના નજીકના સગાઓના જીનેટીક કોડ મળતા આવે તેવા સંજોગો વઘુ હોય છે. અેટલે તેમની કિડની તરત જ કામ લાગે. તંદુરસ્ત માણસ અેક કીડની સાથે પણ સારી રીતે જીવી શકે છે. અમેરિકામાં કીડનીની જરુરીઆત માટે નોંઘણી કરાવવી પડે છે અને નંબર લાગે ત્યારે ટરાન્સપ્લાન્ટ કરવામાં આવે છે. ડરાઇવીંગ લાઇસન્સ લેતી વખતે પુછવામાં આવે છે કે તમે ઓરગન ડોનેશન કરવા સહમત છો ?…અને ‘હા‘ હોય તો તમનું માન ડોનરના લીસ્ટમાં મુકાય છે. અેક્સીડન્ટ વખતે તેમના ઓરગનો ડોનેશનમાં આપવામાં આવે છે.
    લેખમાં સ્ત્રી અને પુરુષનો ડોનર હોવાના જુદા જુદા વિચારોની વાત લખી છે તે ભારતના અને કદાચ ગુજરાત કે મુંબઇ પુરતાં હશે.
    ભારતમાં ગરીબો કીડની વેચે છે. નાના છોકરાઓને ઉપાડી જનાર ટોળકીઓ તે બાળકોની કીડની અને બીજા અંગો વેચે છે.
    આ લેખના થોડા આરોપ જેવા વાક્યો અસ્થાને છે.
    સંપૂર્ણ અભ્યાસ કર્યા વિના…ઇમોશનલ બનીને લેખ બનાવ્યો છે. સાયન્ટીફીક બન્યો નથી.
    હાં, અંગદાનો માટે લોકજાગૃતિ લાવવાની ખૂબ જરુરીઆત છે.
    મેં મારા અંગત વિચારો લખ્યા છે અને તે મારા જ છે.
    આભાર.
    અમૃત હઝારી.

    Liked by 1 person

    1. માનનીય અમૃતભાઈ,

      પત્રકારોની વાતને વખોડી કાઢવાની આજકાલ ફેશન ચાલી રહી છે. એ ફેશનને તમે પણ અનુસરી રહ્યા છો એ ફક્ત જાણ ખાતર. તમને જે પણ વાંધા છે આ લેખ માટેના એ માટે મારા વિચારો હું અહી લખી રહી છું. આ લેખ મેં લખેલો છે. માટે મને થયું કે તમને જવાબ આપવાની મારી નૈતિક જવાબદારી તો ખરી.

      તમે કહ્યું કે- આ લેખ ૨૦૧૯ના સાલ કરતા ૫૦ વર્ષ પહેલાના સંદર્ભમાં લખાયો હોવો જોઈએ.

      તો તમને લાગે છે કે આ ૫૦ વર્ષ જૂની વાત હું કરી રહી છું. પણ ભલા માણસ તમે લેખ વાંચ્યો? આ ૨૦૧૩ થી ૨૦૧૭ના આંકડાઓ છે. આપણે મનમાં જ ધારી લઈએ કે દુનિયા આગળ નીકળી ગઈ છે ત્યારે આ પ્રકારના આંકડાઓ વાસ્તવિકતા બતાવે છે.

      તમે કહ્યું કે- ટ્રાન્સપ્લાન્ટ પહેલા બ્લડગ્રૂપ મેચિંગ હોવું જોઈએ

      હકીકતમાં આ વાત તમે વર્ષો જૂની કરી. તમારે તમારું જ્ઞાન થોડું વિકસાવવાની જરૂર ખરી. બ્લડગ્રૂપ મેચ ન થતું હોય તો પણ કિડની ડોનેશન શક્ય છે. વિશ્વાસ ન આવે તો કોઈપણ ઓથેન્ટિક ડોક્ટરની સલાહ લેવા વિનંતી. તમે જે જીનેટિક ટેસ્ટની વાત કરી એના ક્રાઈટેરીયા પણ ઘણા જ સરળ થઈ ગયા છે. મેં જેટલા પણ કેસ જોયા છે એમાં લગભગ આખા પરિવારનું મેચિંગ થતું જ હોય છે. એ શક્ય જ નથી કે કોઈ વ્યક્તિ કિડની ફેલ્યરથી મરી રહ્યું હોય અને એના આખા પરિવારમાંથી કોઈપણ વ્યક્તિની એની સાથે કિડની મેચ ન થતી હોય. મેચ તો થતી જ હોય છે પરંતુ દાન દેવાની અને એ વ્યક્તિને બચાવવાની ભાવના બધામાં હોતી નથી.

      તમે કહ્યું કે- સ્ત્રી અને પુરુષના ડોનેશન વિશેના વિચારોની આ વાત ભારત-ગુજરાત કે મુંબઈ પુરતી સીમિત હશે.

      આ વાત તમે સાચી કરી. હું મુંબઈના એક સમાચાર પત્રમાં લખી રહી છું. મુંબઈની એક વિશાળ હોસ્પિટલના આ આંકડા છે જ્યાં ભારતના પશ્ચિમી ભાગમાંથી લોકો ઈલાજ કરાવવા માટે આવતા હોય છે. હા, આ અ હીના લોકોની વાત છે. ભારત કે ગુજરાત કે મુંબઈ મહત્વના છે કારણકે એમાં કરોડો લોકો વસે છે અને આ વાત એ કરોડોની વચ્ચે રહેનારા વ્યક્તિઓની જ છે.

      તમે કહ્યું કે આ પુરુષ અને સ્ત્રીના ડોનેશનના આંકડાઓ મેડીકલ કોલેજ પાસેથી લેવા જોઈએ. તો સાચો ખ્યાલ આવે.

      સરકારી હોસ્પિટલોના આંકડાઓ જોઇને જ કેમ હંમેશા સાચો ખ્યાલ લેવો હોય છે લોકોને? ગરીબ લોકો જ વાસ્તવિકતા દર્શાવે છે? જો તમારી પાસે પૈસા છે અને તમે પ્રાઈવેટ હોસ્પિટલમાં ઈલાજ કરવો છો તો શું તમારું અસ્તિત્વ નોંધપાત્ર નથી? આ માનસિકતા બરાબર નથી. આપણે એ ૨૭૪ લોકોની વાત કરી રહ્યા છીએ જેમને કિડની ટ્રાંસપ્લાન્ટની જરૂર હતી અને એમનું ટ્રાંસપ્લાન્ટ થયું છે. હા, એ લોકો સધ્ધર હતા એટલે એમણે એક પ્રાઈવેટ હોસ્પિટલમાં ઓપરેશન કરાવ્યું. પરંતુ એને કારણે આ આંકડાઓ મહત્વના નથી? સધ્ધર પરિવારોમાં પણ સ્ત્રીઓની ઉપેક્ષા થાય છે એ સત્ય આંકડાઓ બતાવે છે.
      તમારી જાણ ખાતર ગ્લોબલ હોસ્પિટલ જેના આ આંકડાઓ છે એ પશ્ચિમી ભારતમાં આવેલી ટ્રાંસપ્લાન્ટ માટેની અતિ મહત્વની હોસ્પિટલ છે.

      તમારા મતે અમેરિકામાં નિયમો ખુબ સારા છે અને ભારતમાં ગરીબોની કિડનીના રેકેટસ થાય છે

      હવે કદાચ તમે જૂની વાતો કરી રહ્યા છો. આજકાલ ભારતમાં પણ સિસ્ટમ ખુબ સખ્ત થઇ ગઈ છે. નિયમો ઘણા જ કડક થઇ ગયા છે. ૧૨૫ કરોડથી પણ વધુની આબાદી ધરાવતા આ દેશને ભ્રષ્ટાચાર મુક્ત કરવાનું બીડું સરકારે ઝડપ્યું છે અને એમાં નાગરિકો પણ સંપૂર્ણ સહકાર આપી રહ્યા છે ત્યારે કિડનીનીનું વેંચાણ જેવું કામ એટલું સહજ તો નથી રહ્યું એટલી બાહેંધરી હું આપી શકું. બાકી જો ઓર્ગન ડોનેશન કરવામાં લોકો ખચકાય નહિ અને ટ્રાન્સપ્લાન્ટના ખર્ચાઓ ઓછા થઇ જાય તો કોઈ વ્યક્તિ કિડની કે લિવર ફેલીયરથી મરશે નહિ.

      જય હિન્દ

      Like

  4. મિત્રો,
    મારા વિચારોમાં થોડો ઉમેરો…….
    કીડની ટરાન્સપ્લાંટ પહેલાં બ્લડ ગ્રુપ મેચીંગ પહેલી જરુરીઆત હોય છે. કીડની યંગ ડોનરની હોવી જોઇઅે જેને ડાયાબીટીસ જેવો રોગ નહિ હોય. ૬૦ વરસ ઉપરના ડોનરની કીડની સ્વીકારાતી નથી. કીડની ફેલ્યોર મોટેભાગે ડાયાબીટીસના વકરેલા રોગ પછી થતો હોય છે. કીડની ફેલ્યોર પછી રોગીને જીવતો રાખવા ડાયાલીસીસ કરીને …લોહીને પ્યોરીફાય કરવામાં આવે છે….પીશાબ છુટો પાડવામાં આવે છે.
    સ્ત્રી કે પુરુષ વઘુ કીડની ડોનેશન કરે …તેનું સ્ટેટેસ્ટીક મેડીકલ કોલેજોમાંથી મળે તેને સાચા તરફ વઘુ માનવું જોઇઅે.
    આભાર.
    અમૃત હઝારી.

    Liked by 1 person

  5. માનનીય અમૃતભાઈ,

    પત્રકારોની વાતને વખોડી કાઢવાની આજકાલ ફેશન ચાલી રહી છે. એ ફેશનને તમે પણ અનુસરી રહ્યા છો એ ફક્ત જાણ ખાતર. તમને જે પણ વાંધા છે આ લેખ માટેના એ માટે મારા વિચારો હું અહી લખી રહી છું. આ લેખ મેં લખેલો છે. માટે મને થયું કે તમને જવાબ આપવાની મારી નૈતિક જવાબદારી તો ખરી.

    તમે કહ્યું કે- આ લેખ ૨૦૧૯ના સાલ કરતા ૫૦ વર્ષ પહેલાના સંદર્ભમાં લખાયો હોવો જોઈએ.

    તો તમને લાગે છે કે આ ૫૦ વર્ષ જૂની વાત હું કરી રહી છું. પણ ભલા માણસ તમે લેખ વાંચ્યો? આ ૨૦૧૩ થી ૨૦૧૭ના આંકડાઓ છે. આપણે મનમાં જ ધારી લઈએ કે દુનિયા આગળ નીકળી ગઈ છે ત્યારે આ પ્રકારના આંકડાઓ વાસ્તવિકતા બતાવે છે.

    તમે કહ્યું કે- ટ્રાન્સપ્લાન્ટ પહેલા બ્લડગ્રૂપ મેચિંગ હોવું જોઈએ

    હકીકતમાં આ વાત તમે વર્ષો જૂની કરી. તમારે તમારું જ્ઞાન થોડું વિકસાવવાની જરૂર ખરી. બ્લડગ્રૂપ મેચ ન થતું હોય તો પણ કિડની ડોનેશન શક્ય છે. વિશ્વાસ ન આવે તો કોઈપણ ઓથેન્ટિક ડોક્ટરની સલાહ લેવા વિનંતી. તમે જે જીનેટિક ટેસ્ટની વાત કરી એના ક્રાઈટેરીયા પણ ઘણા જ સરળ થઈ ગયા છે. મેં જેટલા પણ કેસ જોયા છે એમાં લગભગ આખા પરિવારનું મેચિંગ થતું જ હોય છે. એ શક્ય જ નથી કે કોઈ વ્યક્તિ કિડની ફેલ્યરથી મરી રહ્યું હોય અને એના આખા પરિવારમાંથી કોઈપણ વ્યક્તિની એની સાથે કિડની મેચ ન થતી હોય. મેચ તો થતી જ હોય છે પરંતુ દાન દેવાની અને એ વ્યક્તિને બચાવવાની ભાવના બધામાં હોતી નથી.

    તમે કહ્યું કે- સ્ત્રી અને પુરુષના ડોનેશન વિશેના વિચારોની આ વાત ભારત-ગુજરાત કે મુંબઈ પુરતી સીમિત હશે.

    આ વાત તમે સાચી કરી. હું મુંબઈના એક સમાચાર પત્રમાં લખી રહી છું. મુંબઈની એક વિશાળ હોસ્પિટલના આ આંકડા છે જ્યાં ભારતના પશ્ચિમી ભાગમાંથી લોકો ઈલાજ કરાવવા માટે આવતા હોય છે. હા, આ અ હીના લોકોની વાત છે. ભારત કે ગુજરાત કે મુંબઈ મહત્વના છે કારણકે એમાં કરોડો લોકો વસે છે અને આ વાત એ કરોડોની વચ્ચે રહેનારા વ્યક્તિઓની જ છે.

    તમે કહ્યું કે આ પુરુષ અને સ્ત્રીના ડોનેશનના આંકડાઓ મેડીકલ કોલેજ પાસેથી લેવા જોઈએ. તો સાચો ખ્યાલ આવે.

    સરકારી હોસ્પિટલોના આંકડાઓ જોઇને જ કેમ હંમેશા સાચો ખ્યાલ લેવો હોય છે લોકોને? ગરીબ લોકો જ વાસ્તવિકતા દર્શાવે છે? જો તમારી પાસે પૈસા છે અને તમે પ્રાઈવેટ હોસ્પિટલમાં ઈલાજ કરવો છો તો શું તમારું અસ્તિત્વ નોંધપાત્ર નથી? આ માનસિકતા બરાબર નથી. આપણે એ ૨૭૪ લોકોની વાત કરી રહ્યા છીએ જેમને કિડની ટ્રાંસપ્લાન્ટની જરૂર હતી અને એમનું ટ્રાંસપ્લાન્ટ થયું છે. હા, એ લોકો સધ્ધર હતા એટલે એમણે એક પ્રાઈવેટ હોસ્પિટલમાં ઓપરેશન કરાવ્યું. પરંતુ એને કારણે આ આંકડાઓ મહત્વના નથી? સધ્ધર પરિવારોમાં પણ સ્ત્રીઓની ઉપેક્ષા થાય છે એ સત્ય આંકડાઓ બતાવે છે.
    તમારી જાણ ખાતર ગ્લોબલ હોસ્પિટલ જેના આ આંકડાઓ છે એ પશ્ચિમી ભારતમાં આવેલી ટ્રાંસપ્લાન્ટ માટેની અતિ મહત્વની હોસ્પિટલ છે.

    તમારા મતે અમેરિકામાં નિયમો ખુબ સારા છે અને ભારતમાં ગરીબોની કિડનીના રેકેટસ થાય છે

    હવે કદાચ તમે જૂની વાતો કરી રહ્યા છો. આજકાલ ભારતમાં પણ સિસ્ટમ ખુબ સખ્ત થઇ ગઈ છે. નિયમો ઘણા જ કડક થઇ ગયા છે. ૧૨૫ કરોડથી પણ વધુની આબાદી ધરાવતા આ દેશને ભ્રષ્ટાચાર મુક્ત કરવાનું બીડું સરકારે ઝડપ્યું છે અને એમાં નાગરિકો પણ સંપૂર્ણ સહકાર આપી રહ્યા છે ત્યારે કિડનીનીનું વેંચાણ જેવું કામ એટલું સહજ તો નથી રહ્યું એટલી બાહેંધરી હું આપી શકું. બાકી જો ઓર્ગન ડોનેશન કરવામાં લોકો ખચકાય નહિ અને ટ્રાન્સપ્લાન્ટના ખર્ચાઓ ઓછા થઇ જાય તો કોઈ વ્યક્તિ કિડની કે લિવર ફેલીયરથી મરશે નહિ.

    જય હિન્દ

    Like

  6. માનનીય અમૃતભાઈ,

    તમારી કમેન્ટ્સ વાંચી. પત્રકારોની વાતને વખોડી કાઢવાની આજકાલ ફેશન ચાલી રહી છે. એ ફેશનને તમે પણ અનુસરી રહ્યા છો એ ફક્ત જાણ ખાતર. તમને જે પણ વાંધા છે આ લેખ માટેના એ માટે મારા વિચારો હું અહી લખી રહી છું. આ લેખ મેં લખેલો છે. માટે મને થયું કે તમને જવાબ આપવાની મારી નૈતિક જવાબદારી તો ખરી.

    તમે કહ્યું કે- આ લેખ ૨૦૧૯ના સાલ કરતા ૫૦ વર્ષ પહેલાના સંદર્ભમાં લખાયો હોવો જોઈએ.

    તો તમને લાગે છે કે આ ૫૦ વર્ષ જૂની વાત હું કરી રહી છું. પણ ભલા માણસ તમે લેખ વાંચ્યો? આ ૨૦૧૩ થી ૨૦૧૭ના આંકડાઓ છે. આપણે મનમાં જ ધારી લઈએ કે દુનિયા આગળ નીકળી ગઈ છે ત્યારે આ પ્રકારના આંકડાઓ વાસ્તવિકતા બતાવે છે.

    તમે કહ્યું કે- ટ્રાન્સપ્લાન્ટ પહેલા બ્લડગ્રૂપ મેચિંગ હોવું જોઈએ

    હકીકતમાં આ વાત તમે વર્ષો જૂની કરી. તમારે તમારું જ્ઞાન થોડું વિકસાવવાની જરૂર ખરી. બ્લડગ્રૂપ મેચ ન થતું હોય તો પણ કિડની ડોનેશન શક્ય છે. વિશ્વાસ ન આવે તો કોઈપણ ઓથેન્ટિક ડોક્ટરની સલાહ લેવા વિનંતી. તમે જે જીનેટિક ટેસ્ટની વાત કરી એના ક્રાઈટેરીયા પણ ઘણા જ સરળ થઈ ગયા છે. મેં જેટલા પણ કેસ જોયા છે એમાં લગભગ આખા પરિવારનું મેચિંગ થતું જ હોય છે. એ શક્ય જ નથી કે કોઈ વ્યક્તિ કિડની ફેલ્યરથી મરી રહ્યું હોય અને એના આખા પરિવારમાંથી કોઈપણ વ્યક્તિની એની સાથે કિડની મેચ ન થતી હોય. મેચ તો થતી જ હોય છે પરંતુ દાન દેવાની અને એ વ્યક્તિને બચાવવાની ભાવના બધામાં હોતી નથી.

    તમે કહ્યું કે- સ્ત્રી અને પુરુષના ડોનેશન વિશેના વિચારોની આ વાત ભારત-ગુજરાત કે મુંબઈ પુરતી સીમિત હશે.

    આ વાત તમે સાચી કરી. હું મુંબઈના એક સમાચાર પત્રમાં લખી રહી છું. મુંબઈની એક વિશાળ હોસ્પિટલના આ આંકડા છે જ્યાં ભારતના પશ્ચિમી ભાગમાંથી લોકો ઈલાજ કરાવવા માટે આવતા હોય છે. હા, આ અ હીના લોકોની વાત છે. ભારત કે ગુજરાત કે મુંબઈ મહત્વના છે કારણકે એમાં કરોડો લોકો વસે છે અને આ વાત એ કરોડોની વચ્ચે રહેનારા વ્યક્તિઓની જ છે.

    તમે કહ્યું કે આ પુરુષ અને સ્ત્રીના ડોનેશનના આંકડાઓ મેડીકલ કોલેજ પાસેથી લેવા જોઈએ. તો સાચો ખ્યાલ આવે.

    સરકારી હોસ્પિટલોના આંકડાઓ જોઇને જ કેમ હંમેશા સાચો ખ્યાલ લેવો હોય છે લોકોને? ગરીબ લોકો જ વાસ્તવિકતા દર્શાવે છે? જો તમારી પાસે પૈસા છે અને તમે પ્રાઈવેટ હોસ્પિટલમાં ઈલાજ કરવો છો તો શું તમારું અસ્તિત્વ નોંધપાત્ર નથી? આ માનસિકતા બરાબર નથી. આપણે એ ૨૭૪ લોકોની વાત કરી રહ્યા છીએ જેમને કિડની ટ્રાંસપ્લાન્ટની જરૂર હતી અને એમનું ટ્રાંસપ્લાન્ટ થયું છે. હા, એ લોકો સધ્ધર હતા એટલે એમણે એક પ્રાઈવેટ હોસ્પિટલમાં ઓપરેશન કરાવ્યું. પરંતુ એને કારણે આ આંકડાઓ મહત્વના નથી? સધ્ધર પરિવારોમાં પણ સ્ત્રીઓની ઉપેક્ષા થાય છે એ સત્ય આંકડાઓ બતાવે છે.
    તમારી જાણ ખાતર ગ્લોબલ હોસ્પિટલ જેના આ આંકડાઓ છે એ પશ્ચિમી ભારતમાં આવેલી ટ્રાંસપ્લાન્ટ માટેની અતિ મહત્વની હોસ્પિટલ છે.

    તમારા મતે અમેરિકામાં નિયમો ખુબ સારા છે અને ભારતમાં ગરીબોની કિડનીના રેકેટસ થાય છે

    હવે કદાચ તમે જૂની વાતો કરી રહ્યા છો. આજકાલ ભારતમાં પણ સિસ્ટમ ખુબ સખ્ત થઇ ગઈ છે. નિયમો ઘણા જ કડક થઇ ગયા છે. ૧૨૫ કરોડથી પણ વધુની આબાદી ધરાવતા આ દેશને ભ્રષ્ટાચાર મુક્ત કરવાનું બીડું સરકારે ઝડપ્યું છે અને એમાં નાગરિકો પણ સંપૂર્ણ સહકાર આપી રહ્યા છે ત્યારે કિડનીનીનું વેંચાણ જેવું કામ એટલું સહજ તો નથી રહ્યું એટલી બાહેંધરી હું આપી શકું. બાકી જો ઓર્ગન ડોનેશન કરવામાં લોકો ખચકાય નહિ અને ટ્રાન્સપ્લાન્ટના ખર્ચાઓ ઓછા થઇ જાય તો કોઈ વ્યક્તિ કિડની કે લિવર ફેલીયરથી મરશે નહિ.

    જય હિન્દ

    Liked by 1 person

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s