રૅશનાલીઝમ અને તેનો પાયો

રૅશનાલીઝમનો જીવાતુભુત સમ્બન્ધ બુદ્ધી સાથે નહીં; પરન્તુ ‘રીઝન’ એટલે કે વીવેકશક્તી સાથે છે. સત્ય–અસત્ય, સારું–ખોટું અથવા તો વસ્તુને યથાર્થ રીતે પારખવાની, પ્રમાણવાની શક્તી તે વીવેક, દા.ત.; ‘હનીર–ક્ષીર વીવેક’ એટલે પાણી…

રૅશનાલીઝમની બાળપોથી – 03

મહર્ષી દયાનંદજી કહે છે કે ‘વેદોમાં મુર્તીપુજા નથી, ગંગાપુજા નથી... બધા સમ્પ્રદાયો વેદવીરોધી છે. તેઓ વીજ્ઞાનની વીરુદ્ધ પ્રચાર કરે છે અને સામાજીક ચેતનાને નષ્ટ કરે છે.’ મહર્ષીએ વર્ણભેદ રહીત, નાતજાત,…

રૅશનાલીઝમની બાળપોથી – 02

સ્વમાની, આત્મગૌરવવાળો મનુષ્ય કદાપી આધ્યાત્મીકતાને શરણે જતો નથી. બીજી રીતે કહીએ તો, આધ્યાત્મવાદી વ્યક્તીઓ આત્મગૌરવ વીહોણી, અન્ય દ્વારા હંકારાતી જમાત છે; જેમાં માનવપણાને કે માનવગૌરવને કોઈ સ્થાન નથી. જો ખરેખર…

રૅશનાલીઝમની બાળપોથી – 01

તા. 30 જુલાઈ, 1997ના રોજ સ્મરણીય રમણ પાઠક ‘વાચસ્પતી’ના ભાતીગળ જીવનનાં 75 વર્ષ પુરાં થયાં હતાં. ત્યારે રૅશનાલીઝમની વીચારધારાને વેગ મળે તે માટે ર.પા.ના સુમારે બારસો જેટલા લેખોમાંથી 75 વર્ષની…

બર્ટ્રાન્ડ રસેલના બરોબરીયા…..

ગુજરાતનો આ મહાન, વીરલ સપુત તે શ્રી. નરસીંહભાઈ ઈશ્વરભાઈ પટેલ અને તેઓનું અજોડ મુલ્યવાન પુસ્તક તે ‘ઈશ્વરનો ઈન્કાર!’ શ્રી. નરસીંહભાઈનો જન્મ 1874માં અને બર્ટ્રાન્ડ રસેલનો જન્મ ઈ.સ. 1872માં. કહેવાનો ભાવાર્થ…

રૅશનાલીઝમ, વૃત્તીઓ અને સદગુણો

રૅશનાલીઝમ, વૃત્તીઓ અને સદગુણો –રમણ પાઠક (વાચસ્પતી) નૈતીક મુલ્યો યા માનવીય સદગુણોના ક્ષેત્રે ધર્મે એવો તો ઈજારો ઠોકી બેસાડ્યો છે કે, જીવન પરત્વેના તર્કપુત તથા વીવેકપુત અભીગમનો ભાવાત્મક અર્થ તથા…

ચાર્વાક્–દર્શન (ભાગ – બે)

ચાર્વાક્–દર્શન –રમણ પાઠક (વાચસ્પતી) ભાગ – બે  ગયા સપ્તાહથી શરુ થયેલો આ લેખ, આ સપ્તાહે પુર્ણ થાય છે. આગામી સપ્તાહે બન્ને ભાગની સળંગ પીડીએફ મોકલીશ. …હવે આગળ વાંચો… યાવત્ જીવેત્…

ચાર્વાક્–દર્શન

ચાર્વાક્–દર્શન   ન સ્વર્ગો નાપવર્ગો વા નૈવાત્મા પારલૌકીક: । નૈવ વર્ણાશ્રમાદી ના ક્રીયાશ્ચ ફલદાયિતા: ।। –રમણ પાઠક (વાચસ્પતી) વીશ્વમાં કોઈ સ્વર્ગ નથી, ક્યાંય મોક્ષ નથી, આત્મા નથી, તેમ કોઈ પરલોક…

સ્વર્ગ આકાશમાં નહીં; ધરતી પર જ છે

જન્મ : 30–07–1922            અવસાન : 12–૦3–2015 સ્વર્ગ આકાશમાં નહીં; ધરતી પર જ છે –રમણ પાઠક (વાચસ્પતી) ન સ્વર્ગો નાપવર્ગો વા નૈવાત્મા પારલૌકીક: –ચાર્વાક ધર્મ, જે સામાન્ય રીતે પ્રેમ,…

શ્રદ્ધા–અન્ધશ્રદ્ધા

–રમણ પાઠક (વાચસ્પતી)         [71.] શ્રદ્ધા સેવવી અને સંશય ન કરવો એ અત્યંત હાનીકર્તા એવી પ્રમાદી મનોદશા છે, જેણે સદીઓથી માનવજાતને ઘોર યાતનાનો ભોગ બનાવી છે. ફીલસુફી–ચીન્તનદર્શનનું ઉદભવસ્થાન…