જાતીવાદ અને તેની જન્મદાતા વર્ણવ્યવસ્થાનો અંત ક્યારે?

ભારત દેશ આઝાદ થવા છતાંય પ્રજા સ્વતન્ત્ર થઈ? સામાજીક વર્ણ–જાતીવાદે પેદા કરેલા ઉંચનીંચના વ્યવહારોની નાગચુડ બેડીઓમાંથી મુક્ત થઈ? તો હવે કરવું શું? કોઈ ઉપાય છે? Continue reading "જાતીવાદ અને તેની…

દાર્શનીક ચીંતન પ્રણાલીઓ : આધ્યાત્મવાદી અને પાર્થીવવાદી

શું દાર્શનીક ચીંતન પ્રણાલીના બે પ્રવાહો વચ્ચેના વીવાદની ખાઈ ઘટવા લાગી છે? શું રૅશનલ–વૈજ્ઞાનીક પ્રવાહનું મહત્ત્વ સ્વીકાર પામવા લાગ્યું છે? શું પ્રત્યાઘાતી વલણો સામેના સંઘર્ષની ફલશ્રુતીનાં મીઠાં ફળ પાકશે? Continue…

વીવેકબુદ્ધીવાદ શું અને શા માટે?

આગામી વર્ષ 2021ના ફેબ્રુઆરી માસમાં આંધ્રપ્રદેશના રૅશનાલીસ્ટ રવીપુડી વેંકટાદ્રી 100 વર્ષ પુરા કરશે. આ વડીલના કેટલાક અંગ્રેજી પુસ્તકોનો આધાર મેળવી, ‘માનવવાદ’ અને ‘રૅશનાલીઝમ’ને લગતા કેટલાક પાયાના ખ્યાલોની ચોખવટ કરવા તૈયાર…

સરળ અને વૈજ્ઞાનીક જોડણી શા માટે?

અનેક વીદ્વાનો, ભાષાશાસ્ત્રીઓ, શીક્ષકો, તન્ત્રીઓ, સાહીત્યકારો, સંસ્થાઓની ચર્ચા–વીચારણામાંથી નુતન, સરળ અને વૈજ્ઞાનીક જોડણીનો વીચાર ઉદભવ્યો. ઉંઝા મુકામે ‘અખીલ ગુજરાત જોડણી પરીષદે’ બે દીવસની વીસ્તૃત અને સઘન ચર્ચાવીચારણાને અંતે સર્વાનુમતે તેનો…

ઘીનો ગુનાહીત બગાડ

રહી રહીને એ સવાલ પજવ્યા કરે છે કે નાના બાળકને જે વાત સમજાય છે, એ વાત મોટા લોકને કેમ સમજાતી નહીં હોય? આપણા લેખકો–કવીઓ ગામડાના અલ્પશીક્ષીત લોકોની હૈયાસુઝ અને ડહાપણનું…

ભારેલા અગ્નીના તણખા (રૅશનલ પંક્તીઓ)

વીચારશીલતા અને સ્વવીવેક દાખવવાનો અનુરોધ કરતી પ્રા. જે. પી. મહેતાની રૅશનલ પંક્તીઓ તા. 20 જુલાઈ અને 24 ઓગસ્ટના રોજ સાદર કરી હતી. વધુ 55 રૅશનલ પંક્તીઓ આજે પણ... Continue reading…

માનસીક સ્વાસ્થ્ય અને સુખ

માનસીક રોગ વીષે વીશ્વભરમાં એક સમયે જુદી જુદી માન્યતાઓ પ્રવર્તતી હતી. ત્યારબાદ વૈજ્ઞાનીક અભ્યાસો અને દર્દીઓ સાથેના અનુભવોને કારણે માનસીક રોગની સારવાર વધારે માનવીય બની. માનસીક રોગ વીષેના ઐતીહાસીક ખ્યાલો,…

વેદનાના આર્તનાદો આપણને રૅશનલ થવા પ્રેરશે?

શું જીવનના દરેક ક્ષેત્રમાં ‘રૅશનાલીઝમ’ ખુબ જ ઉપયોગી છે? રૅશનાલીસ્ટ ઈન્દુકુમાર જાનીએ વેદનાના આર્તનાદો, ‘રૅશનાલીઝમ’ના જુદા જુદા પાસાઓ અને ‘વૈજ્ઞાનીક અભીગમ’ વગેરે મુદ્દાઓની કરેલ સ–રસ ચર્ચા પ્રસ્તુત છે... Continue reading "વેદનાના…

ભારેલા અગ્નીના તણખા

વીચારશીલતા અને સ્વવીવેક દાખવવાનો અનુરોધ કરતી પ્રા. જે. પી. મહેતાની પુસ્તીકા ‘ભારેલા અગ્નીના તણખા’માંથી તા. 20/07/2020ના રોજ 30 રૅશનલ પંક્તીઓ રજુ કરી હતી. તેને અનહદ અને અનપેક્ષીત આવકાર સાંપડ્યો. આ…

‘અખાના છપ્પા’ અને ‘લોકશાહી માટેની પુર્વશરત’

‘અખાના છપ્પા’ ખંડ : 01માંથી ચુંટી કાઢેલા પાંચ છપ્પા અને તેનો ભાવાર્થ તેમ જ તમામ ધર્મોનાં જુનાં શાસ્ત્રો અને સાહીત્ય વીશે વીચાર કરી, આદરણીય શ્રી. યશવંત મહેતાએ કયો મુદ્દો ધ્યાનમાં…