રૅશનાલીઝમની બાળપોથી – 03

મહર્ષી દયાનંદજી કહે છે કે ‘વેદોમાં મુર્તીપુજા નથી, ગંગાપુજા નથી... બધા સમ્પ્રદાયો વેદવીરોધી છે. તેઓ વીજ્ઞાનની વીરુદ્ધ પ્રચાર કરે છે અને સામાજીક ચેતનાને નષ્ટ કરે છે.’ મહર્ષીએ વર્ણભેદ રહીત, નાતજાત,…

ચુસ્ત ત્રીકોણ (પરમ્પરા, સંસ્કૃતી, ધર્મ)

સંસ્કૃતી, પરમ્પરા કે પછી ધાર્મીકતા/આધ્યાત્મીકતાના નામે આપણે કેટલાય બીનજરુરી ટાયફાઓ કરીએ છીએ. ‘તાર્કીક’ બનવાના સીલેબસમાં સામેલ કરવા યોગ્ય આ લેખ તર્કશીલ એવાં ‘અભીવ્યક્તી’ પરીવાર માટે પ્રસ્તુત છે... Continue reading "ચુસ્ત…

રૅશનાલીઝમની બાળપોથી – 02

સ્વમાની, આત્મગૌરવવાળો મનુષ્ય કદાપી આધ્યાત્મીકતાને શરણે જતો નથી. બીજી રીતે કહીએ તો, આધ્યાત્મવાદી વ્યક્તીઓ આત્મગૌરવ વીહોણી, અન્ય દ્વારા હંકારાતી જમાત છે; જેમાં માનવપણાને કે માનવગૌરવને કોઈ સ્થાન નથી. જો ખરેખર…

સાયન્‍સ એટલે સંશોધનનું સ્‍વર્ગ

‘મેઝરટેપ એટલે સત્‍યનો ધરમકાંટો!’ દરજીની મેઝરટેપ સીવાય પણ સમાજ પાસે બીજી ઘણી મેઝરટેપો છે. ધર્મની મેઝરટેપ... શીક્ષણની મેઝરટેપ...! સમાજની મેઝરટેપ...! પણ એ સૌમાં એક મેઝરટેપ અનોખી છે, તે છે ‘વીજ્ઞાન…

‘હું મારા બૉસ મી. જોન્સનની હત્યા કરવાનો છું’

‘પર્સીક્યુટરી’ વીચારો ધરાવતા કેઈસમાં સાઈકીઆટ્રીસ્ટોને ‘મેડીકોલીગલ’ પ્રશ્નો ઉપસ્થીત થાય છે.  સાઈકીઆટ્રીસ્ટોને ત્યારે કેવી તકલીફો પડતી હોય છે તેનું નીરુપણ કરતો પ્રસંગ પ્રસ્તુત છે. Continue reading "‘હું મારા બૉસ મી. જોન્સનની…

‘મુકનાયક’ની શતાબ્દી અને પત્રકાર ડૉ. આંબેડકર

‘મુકનાયક’ની શતાબ્દી અને પત્રકાર ડૉ. આંબેડકર (સૌજન્ય : મુળનીવાસી દીનદર્શીકા – 2020) –ચંદુ મહેરીયા અછુતોના સવાલોને વાચા આપવા આગવું સામયીક હોવું જોઈએ એમ માનતા બાબાસાહેબ ડૉ. આંબેડકરે જીવનના જુદાજુદા તબક્કે…

સુર્ય મંડળ

વીશાળ સામ્રાજ્ય ધરાવનાર સુર્ય વીશે આપણને સારી એવી સમજ છે; છતાં ‘કુદરતને સમજીએ’ પુસ્તકના લેખકે સુર્ય, સૌરમંડળ, પ્રકાશમીનીટ, પ્રકાશવર્ષ, સુર્યગ્રહણ અને ચન્દ્રગ્રહણ વીગેરે વીશે જાણકારી આપતો લેખ ‘સુર્યમંડળ’ પ્રસ્તુત છે.…

સત્ય એક હોય તો ધર્મો ત્રણસો કેવી રીતે?

સત્ય એક હોય તો ધર્મો ત્રણસો કેવી રીતે? –ઓશો બધા ધર્મો – ખ્રીસ્તી, હીન્દુ, બૌદ્ધ, જૈન અને મુસ્લીમ એ એક જાતની વીચારધારા, મતાગ્રહો, પંથ કે સમ્પ્રદાય માત્ર છે. સાચા ધર્મને…

રૅશનાલીઝમની બાળપોથી – 01

તા. 30 જુલાઈ, 1997ના રોજ સ્મરણીય રમણ પાઠક ‘વાચસ્પતી’ના ભાતીગળ જીવનનાં 75 વર્ષ પુરાં થયાં હતાં. ત્યારે રૅશનાલીઝમની વીચારધારાને વેગ મળે તે માટે ર.પા.ના સુમારે બારસો જેટલા લેખોમાંથી 75 વર્ષની…

શાસ્ત્રોને શ્રદ્ધાથી નહીં ‘વીવેકબુદ્ધી’થી અનુસરો

કેટલાકને અહીં દલીલ કરવાનું મન થશે કે, તમે નાસ્તીક છો તેથી શ્રદ્ધાનો વીરોધ કરો છો, ‘વીવેકબુદ્ધી’ની હીમાયત કરો છો અને ધર્મગ્રન્થોમાં વીરોધાભાસ શોધો છો. પરન્તુ મીત્રો, હું મારા મન્તવ્યોના સમર્થનમાં…